اخلاق و سیاست

    استبداد و گاوميش حاجي ميرزاآقاسی!   

   سيد مهدي ميرقيّوم نيا

         محمد شاه غازي، شاه بي کفايت قاجار، وزير انديشمند و با تدبيرخود، يعني ميرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهاني را کشت و شخصيت عوام فریب ، صوفي مشرب و خرافي مسلکي به نام حاجی ملا عباس ایروانی  مشهور به حاجي ميرزا آقاسی را جانشين او کرد! حاجي ميرزا آقاسی گاوميشي داشت که بسيار به او عشق مي ورزيد! و در ايام صدارت او نيز اين عشق پايدار بود. محمدحسن خان اعتماد السلطنه ، در کتاب ((صدر التواريخ)) ، در مذمت حاجي ميرزا آقاسی و اين گاوميش مي نويسد:

     ((...از جمله صدمات او  به مردم يکی اين بود که گاوميشي داشت و اين گاوميش هميشه مطلق العنان و آزاد بود. از بامداد تا شام در کوچه و بازار به اختيار مي گشت ، از دور که پيدا مي شد ؛ کسبه به صوت بلند، به طور رمزي  به عبارت مخصوص ، به يکديگر اعلام مي کردند که گاوميش آمد! به عجله و شتاب اهل بازار قبل از وصول گاوميش ، هرچه مي توانستند از اجناس و ابزار خود را به درون دکان مي بردند که پامال و تلف نشود! گاوميش به هر دکان که مي رسيد اذيّتي مي کرد ؛ مخصوصا به دکان شيريني فروشي که مي رسيد مقدار کثيري شيريني مي خورد و حلويّات را مي ريخت ، طبق هاي آنها را به زمين مي انداخت. هم چنين کوزه ي ماست بقال و کفه ي برنج  و کوزه ي روغن و تغار پنير او را مي شکست و قدري ميوه جات او را مي خورد و مي رفت! صاحب دکان ايستاده نگاه حيرت آميز مي کرد و جرأت آن را نداشت که گاوميش را دفع کند و حفظ مال نمايد، هيچ از بيش و کم دم نمي زد و حراست اجناس خود قدم بر نمي داشت! آن قدر منتظر بود که گاوميش به اختيار خود برود و کسي نمي توانست اظهار شکايتي نمايد.

     آخر، مردم عاجز شدند، آن گاوميش را کشتند... در اين عهد هرکس در خوردن شتاب کند و به عجله غذا خورد؛ او را تشبيه به گاو حاجي ميرزاآقاسي مي کنند...))

        در نظام هاي استبدادي ، هر کس و هر چيز که به نوعي به قدرت وابسته باشد ويا مورد توجه ي قدرت ؛ از مصونيت برخوردار مي شود! ((ببري خان)) گربه ي مورد علاقه ي ناصرالدين شاه، از توجهات خاص ملوکانه برخوردار بود. لرد کرزن در کتاب ((ايران و قضيه ي ايران)) مي نويسد: ((... براي ببري خان، اسب باربر مخصوص هست و قفسي با دوشک براي حمل و نقل اين حيوان ساخته اند! ...براي دوران پيري اين گربه مستمري سالانه 400 ليره مقرر فرموده...))